تبلیغات
محمدعلی محرمی

محمدعلی محرمی
 
طلبه ای از جوار حضرت قیدارنبی علیه السلام___________________________________
نویسندگان
لوگوی همسنگران
طراح قالب
معببر سایبری فندرسک

تعادل در ستایش دیگران‏

زیاده‏روى در تعریف و تمجید، سبب مشتبه‏شدن امر بر نیكوكار و همواركردن جاده غرور و تباهى براى اوست. پرهیز از بازگوكردن نیكى‏ها نیز مانعى بر سر راه گسترش فضیلت‏ها و رشد نیكوكارى در جامعه مى‏شود. مولاى موحدان در كلامى گهربار مى‏فرماید:

الثَّناءُ بِاكْثَرَ مِنَ الْاسْتِحْقاقِ مَلَقٌ

 وَ التَّقْصیرُ عَنِ الْاسْتِحْقاقِ عَیٌّ اوْ حَسَدٌ

ستودن شخص بیش از سزاوارى او، چاپلوسى‏كردن است و كمتر از آنچه باید، درماندگى است یا رشك بردن.

______________________________

(1). نهج البلاغه - حكمت 347.

 ادامه ....

 ثنا در دامنهی اعتدال

 آنگاه که آدمی از فطرت ناب خویش دوری جسته و ملاک برتریاش را هر مقیاسی جز معیار تقوا معین مینماید، این تازه آغاز راه گمراهی و فرو رفتن در چاه ضلالت است. مدح و تمجید معقول و واقعى از دیگران، كارى پسندیده و در مواردى لازم و ضرورى است؛ ولى مبالغه در ثناگویى و تمجیدِ ناحق از دیگران، افراط است؛ چنان‌كه خوددارى از تحسین و مدح واقعى در هنگام ضرورت، تفریط و ناپسند است و بر طبق حدیث فوق، از خلق و خوی زشتی همچون حسادت نشأت می‌گیرد؛ پس گویی مانند حرکت نمودن بر یک خط مستقیم است که دو لبه خطرناک دارد و در صورت غفلت، ایمان آدمی را به ورطه نابودی میکشاند. چاپلوسی، حالتی است برخاسته از ضعف نفس و نوعی اسارت روحی انسان که در برابر دیگر آدمیان برای جلب منافع و کسب امتیازهای مادی صورت میگیرد. تملق، نوعی آفت زبانی است و نکوهیده بودن آن در سخنان و رفتار بزرگان، آشکارا بیان شده است. اما حسادت، آفتی قلبی است؛ که اجازه نمی‌دهد، فرد حق را به زبان آورد و قلباً حقیقت را کتمان می‌کند.

 مخاطبین حدیث

 در این حدیث دو گروه هدف و مورد نظر روایت هستند دسته اول گروهی که تکلم به مدح و ثنای کسی می‌کنند و گروه دوم مخاطبینِ ستایش و تمجید. به گروه اول می‌فرماید که اگر میخواهی در ترازوی ایمان بمانی و از طرفی نیز با دیدن خوبی، حقِ آن‌را که ستایش باشد، به‌جای آوری مراقب باش از اعتدال خارج نشوی و به نیت حرکت در مسیر حق، کردارت در مسیر باطل سوق پیدا نکند و با دروغ‌گویی آب به آسیاب شیطان نریزی. به گروه دوم میفرماید: ای کسانی که متناسب با درجه و پست و خلاصه به هر دلیلی، سزاور ستایش هستی هوشیار باش و از همین نکته ساده اطرافیان خویش را بسنج که اگر به دورغ مدح و ثنا شدی، خود بخوان حدیث مفصل را و منافقان را در بین خود ببین؛ چون قرآن کریم میفرماید که تعریف بیش از اندازه از نفاق ریشه میگیرد «وَ إِذا جاؤُكَ حَیَّوْكَ بِما لَمْ یُحَیِّكَ بِهِ اللَّهُ»/1/ و هنگامى كه نزد تو مى‏آیند تو را تحیّتى (و خوشامدى) مى‏گویند كه خدا به تو نگفته است.

 

ایمان واقعی

البته باید به این نکته اشاره نمود، انسان نباید از مدح و ثنا و یا مذمت کسی در مورد خویش هر چند به حق خوشحال و یا ناراحت شود و به‌گفته معصومین(ع) این امر قلبی نیز نشانه ایمان واقعی است. حضرت امیر(ع) در عبارتی به جابر می‌گوید: اى جابر! بدان و آگاه باش كه اگر تمام اهل شهر بگویند جابر آدم بدى است و یا همه بگویند آدم خوبى است و تو بر تكذیب مردم بد حال و بر تعریفشان خوشحال شوى، دوست ما نیستى. اى جابر! براى همیشه خود را بر كتاب خدا عرضه كن، اگر راه‌رو راه حقى، اگر نسبت به آنچه باید زهد ورزى، زاهدى و نسبت به آنچه باید رغبت داشته باشى، راغبى و نسبت به آنچه باید بترسى، خائفى، پس به‌همین حال ثابت باش و من تو را به نجات و بهشت بشارت مى‏دهم؛ در این صورت تكذیب مردم به حال تو چه ضررى دارد و اگر هماهنگ قرآن نیستى پس به چه برنامه‏اى مغرورى؟./2/

 نشانه‌های حسادت

لبه دیگر این راه که سر از نیستی و نابودی درمیآورد حسادت است. برای افراد حسود نشانه‌هاییاست:

 1. اگر حسنه‌ای در مورد کسی بشنود تحمل نمی‌کند نیش می‌زند که اجر کارش را پایین آورد؛

2. اگر کسی نکته‌ای در مورد خویش بنا به مقتضای کلام  گفت، او نیز نکته‌ای هرچند به دروغ در مورد خویش می‌گوید؛

 3. سومین مورد همان نکتهای است که در حدیث مورد بحث آمده است یعنی اگر خوبی دیگران را ببیند ستایش نمی‌کند./3/

امام خمینی(ره) و تنفر از تملق و چابلوسی

 رفتار و گفتار رهبر انقلاب نشان می‌داد، كه ایشان هرگز تمایلی به ستایش‌گری نزدیكان نداشت و هرگاه، به‌طور ناخواسته در برابر كلام ستایش‌آمیز كسی قرار می‌گرفت، دچار هراس می‌شد. بی‌تردید، ظهور این حالت باطنی درحضرت امام رحمةالله، از حضور قلب دائمی ایشان در محضر پروردگار حكایت داشت./4/ همچنین بنیانگذار جمهوری اسلامی به مسئولین کشوری توصیه می نمود که چابلوسان را از اطراف خویش دور سازند و برای دست اندرکاران طلب استعانت از خداوند متعال می‌نمود که مبادا گرفتار این افراد دغل‌باز گردند و اندک اندک عنان کشور را از دست ایشان بستانند. ایشان می‌فرمودند در مشورت از کسانی کمک بگیرید که تعهدشان به نظام ثابت شده است./5/

 تملق و نابودی آدمیت آدم

در تاریخ آمده است كه: عبداللّه بن عمر، از بیعت با امیر مؤمنان على علیه السلام امتناع ورزید ولى به محض اینكه عبدالملك مروان به خلافت رسید و حجاج بن یوسف را به استاندارى منصوب كرد، عبدالله شبانه نزد حجاج آمد تا به‌واسطه او، با عبدالملك بیعت‏كند، حجاج كه از آمدن بى‏موقع و چاپلوسانه عبدالله، دلگیر شده بود و گویا به بستر خواب رفته بود، اجازه نداد كه عبدالله با او مصافحه كند؛ بلكه پاى خود را از زیر لحاف بیرون آورد و گفت: با پاى من بیعت كن و برو./6/

-------------------

/1/. سوره مبارکه مجادله آیه 8.

/2/. تحف العقول: 284؛ بحار الأنوار: 75/ 163، حدیث 1.

/3/. قرآئتی، محسن؛ درسهایی از قرآن.

/4/. صحیفه نور ج 19 ص363.

/5/. همان ج 19 ص 370

/6/.  شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، ج13 ص242.




طبقه بندی: قرآن ، حدیث ، فقه ، اجتماعی ، فرهنگی، عمومی،
برچسب ها: چاپلوسى‏، تعریف بی جا، تملق و نابودی آدمیت آدم،
[ 19 آذر 92 ] [ 03:33 ] [ م ع م ]
درباره وبلاگ

جهت سلامتی و تعجیل در ظهور آقا امام عصر(عج) صلوات .

* الّلهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَهُمْ *

mamoharrami@yahoo.com


آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب